Analiza e “The Times”: Macron fitoi… por Franca është ende në telashe

0 55

Franca mund të marrë frymë përsëri.

Të dielën, presidenti Emmanuel Macron u rizgjodh, duke marrë 58.5 për qind të votave ndaj 41.5 për qind të Marine Le Pen. Pas disa javësh agonike ku vendi mendoi mundësinë e rënies së presidencës në duart e të djathtës, rezultati dukej se lajmëronte kthimin në normalitet.

Megjithatë ende nuk duhet festuar! Demokracia franceze, në të vërtetë, nuk ka qenë kurrë në gjendje më të keqe sesa tani. Zoti Macron mori dy milionë vota më pak se në 2017-ën, dhe dy partitë kryesore, republikanët dhe socialistët, janë në kolaps.

Në vazhdën e tyre, politika franceze tani drejtohet nga tre forca, të kryesuara nga Macron, Le Pen dhe Jean-Luc Mélenchon, që shkojnë në drejtime të kundërta.

Por problemi shkon përtej politikës. Presidenca përçarëse e Macron shkaktoi një shpërthim të jashtëzakonshëm zemërimi dhe pakënaqësie popullore. Kjo mori shumë forma, nga protestat e jelekëve të verdhë, një lëvizje fillimisht kundër rritjes së taksës së karburantit, deri te kundërshtitë kulturale.

Populli francez është animuar dhe anestezuar të paktën një herë në 5 vitet e fundit. Gjendja kombëtare, e shkaktuar pas shpërthimeve febrile dhe tërheqjeve të dësmhme, është e vështirë.

Kjo përzierje e ndjenjave të paqëndrueshme nuk po shkon askund. Në vitet e ardhshme, ndërsa vendi do të përballet me pasojat e vazhdueshme nga pandemia, krizat gjeopolitike dhe rritjet e çmimeve, mund t’i jepet shumë arsye popullit për të shpërthyer.

Macron fitoi, po. Por Franca është ende në telashe.

Për të qenë të sigurt, ka pasur thirrje të ngjashme dëshpërimi në vitin 2002, kur Jean-Marie Le Pen doli në raundin e dytë. Por situata atëherë ishte shumë më e përmbajtur. Zhak Shirak, i cili fitoi 82 për qind, ishte aq i sigurt për fitoren sa nuk pranoi të debatonte kundër kundërshtarit të tij. Miliona qytetarë dolën në rrugët e Parisit për të “ndaluar fashizmin” dhe votuesit u mblodhën te Chirac, një kandidat i qendrës së djathtë, për të siguruar që Le Pen të mos kishte asnjë shans për fitore.

Gjërat dukeshin shumë ndryshe këtë herë. Kur vajza e Le Pen, Marine, doli në raundin e dytë për zgjedhjet e dyta, askush nuk u befasua dhe askush nuk marshoi në shenjë proteste.

“Fronti republikan”, një koalicion emergjent i votuesve dhe partive kryesore kundër të djathtës ekstreme, ishte më i dobët se kurrë. Fitorja e Macron ishte seriozisht në dyshim dhe nuk ishte aq shumë e pritshme kur ndodhi. E djathta ekstreme mund të jetë ndalur në kutinë e votimit këtë herë, por idetë dhe kandidatët e saj janë tashmë pjesë e rrymës kryesore.

Zgjedhjet e vitit 2017 duken në retrospektivë të kenë qenë një mundësi e humbur. Macron foli për ruajtjen e vlerave republikane franceze të lirisë, barazisë dhe vëllazërisë. Ai u zotua të ngrejë institucione politike më demokratike dhe të mbajë përgjegjësi. Ai premtoi të trajtonte trashëgiminë koloniale të Francës dhe pranoi diversitetin kulturor dhe fetar francez. Për shumë njerëz, ishte një frymë e freskët. Këtu ishte një president i ri me një mandat dhe një motiv për të rinovuar demokracinë dhe shoqërinë franceze.

Nuk ndodhi. Në fillim të mandatit të tij, Macron u krahasua me Justin Trudeau, duke sjellë energjikisht reforma progresive në një vend të lodhur. Sot kritikët e Macron e shohin atë si një lider shumë të ndryshëm, një version francez i Margaret Thatcher. Pesë vitet e tij në detyrë janë shënuar nga përbuzja për mbikëqyrjen demokratike, përbuzja për të varfërit dhe mizoria ndaj migrantëve. Në këtë proces, ai zhgënjeu dhe madje nervozoi ata që shpresonin se ai do të mbante premtimit të tij të fushatës për të qenë presidenti i të gjithëve.

Politikisht, efektet kanë qenë të pakëndshme. Duke marrë pjesë të mëdha nga elektorati i qendrës së majtë dhe i qendrës së djathtë, Macron ndihmoi në rënien e dy partive kryesore të Francës. Si rezultat, politika është bërë e fragmentuar dhe debatet janë polarizuar. Kundërshtimet tradicionale të partive për çështjet socio-ekonomike janë zëvendësuar nga luftëra të pafundme kulturore mbi Islamin, imigracionin dhe identitetin kombëtar. Në këtë atmosferë, e majta nën drejtimin e Mélenchon është radikalizuar, duke fituar mbështetjen e të rinjve, por duke i shtyrë votuesit më të moderuar drejt të majtës.

E djathta ekstreme, nga ana e saj, ka shfrytëzuar rastin për t’u paraqitur si e vetmja forcë opozitare e besueshme. Éric Zemmour, eksperti i medias i kthyer në politikan, udhëhoqi rrugën në nxjerrjen e pozicioneve ekstreme mbi Islamin dhe imigracionin. Le Pen, duke e zbutur imazhin e saj, e ndoqi rrjedhën e tij. Strategjia ishte e suksesshme: Rreth një e treta e elektoratit hodhën votat e tyre në raundin e parë për të djathtën ekstreme.

Rritja e mbështetjes për të djathtën ekstreme nuk është e qartë. Por është e qartë se ajo shpreh, ndër të tjera, një zemërim amorf në të gjithë Francën. Jelekët e Verdhë, anëtarët e të cilëve vinin nga i gjithë spektri politik, ilustruan shqetësimit në vend, diçka që pandemia duket se vetëm e ka përkeqësuar. Në dy vitet e fundit, një lëvizje e fuqishme kundër vaksinave ka zënë rrënjë. Ideologjitë e vjetra të socializmit dhe konservatorizmit janë zëvendësuar nga teoritë e konspiracionit dhe konfuzioni politik.

Kjo është e rrezikshme. Në dy javët e fundit të fushatës, Macron ofroi lëshime për të majtën, mes tyre duke rishikuar një reformë të planifikuar të pensioneve dhe duke u angazhuar sërish për mbrojtjen e mjedisit. Tashmë sipërfaqësore, këto premtime bëjnë pak për të sugjeruar se presidenti do të ndryshojë kurs. Nëse nuk e bën, zemërimi dhe hidhërimi i bashkatdhetarëve të tij me siguri do të shtohet. Kjo mund të paraqesë lëvizje sociale më të radikalizuara nga e majta dhe pakënaqësi tëforta nga e djathta ekstreme. Zgjedhjet legjislative në qershor mund të jenë një shije e hershme e vështirësive që do të vijnë.

Larg nga një demokraci model, Franca është një vend i sëmurë nga pluralizmi, multikulturalizmi dhe liberalizmi politik, një kusht i zbuluar nga ngritja e vazhdueshme e së djathtës ekstreme. Kjo është mjaft e keqe. Por është e vështirë të largosh ndjenjën se diçka më e keqe mund të jetë afër.

Leave A Reply

Your email address will not be published.